Kışlık hazırlık yapmak için bütün sebzeleri kavanozlamak gerekmez. Domates, biber, taze fasulye, soğan veya bamyayı uygun biçimde dondurmak da yemek hazırlığını kolaylaştıran bir seçenektir. Özellikle küçük porsiyonlara ayırarak dondurmak, işten eve gelince veya ani bir misafir geldiğinde yemek hazırlığı için kullanmak istediğiniz sebzeleri çıkarıp hazırlık aşamasına kolaylık sağlar.
Ancak her sebzeyi yıkayıp aynı şekilde dondurmak tabi ki doğru değildir. Her sebze yapı olarak ve tat olarak da farklı olduğundan saklamak için dondurma yöntemi de farklılık gösterir. Bazıları çiğ dondurulabilirken bazıları renk, lezzet ve dokularını korumak için kısa bir ön haşlamaya ihtiyaç duyar.
Buzluk Kaç Derece Olmalı?
Uzun süreli saklama için dondurucu −18 °C veya dolap ayarına göre daha soğuk tutulmalıdır. Buzdolabının küçük buzluk bölmesinin bu sıcaklığı sürekli sağlayıp sağlamadığını cihazın kullanım kılavuzundan bakabilirsiniz.
Dondurma işlemi mikroorganizmaların çoğalmasını durdurur veya baskılar. Bu nedenle bozulmuş ya da güvenli sıcaklıklarda tutulmamış yiyecekler dondurularak güvenli hâle gelmez.
Ön Haşlama Nedir, Neden Yapılır?
Ön haşlama dediğimiz sebzenin kısa süre içinde kaynar su veya buharla beraber işlem görmesi ve hemen soğutulmasıdır. Aslında ön haşlamanın amacı depolamada renk, tat ve doku kaybına neden olan enzimlerin faaliyetini azaltmaktır. Sebzeyi direk pişirmekle aynı sayılmaz.
Ön haşlama süresi sebze türüne ve parçaların büyüklüğüne göre değişkenlik gösterir. Gereğinden uzun haşlama yapmak sebzenin kalitesini ve besin öğesi kaybını arttırabilir. Haşlama süresi sebzeler eklendikten sonra suyun yeniden kaynamasıyla başlatılır. Çok fazla sebzeyi aynı anda eklememek gerekir. İşlemden sonra sebze hemen buzlu/çok soğuk suyla soğutulup iyice süzülmelidir.
Domates Buzlukta Nasıl Saklanır?
Çiğ domatesi dondurma: Öncelikle sağlam ve olgun domatesleri güzelce yıkayın. Kabuğunu kolay soymak için birazcık kaynar suya alabilirsiniz. Sap yatağını ve kabuğunu çıkarıp bütün veya parça hâlinde porsiyonlara ayıralım. Dondurucuya uygun kap kullanıyorsanız genleşme için üsten yaklaşık 2 parmak kadar boşluk bırakın. Dolabı kapatıp −18 °C veya altında dondurun. Domatesi dondurmak için önce tamamen pişirmek gerekmez.
Pişmiş domatesi dondurma: Domatesleri soyup sap yataklarını çıkarın ve dörde bölün. Tencere koyduğumuz domateslerin kapağını kapatıp yumuşayana kadar yaklaşık 10–20 dakika pişirin. Ardından tencereyi soğuk su banyosuna alarak hızlı soğutun. Güvenli soğutma sürelerini aşmadan, dondurucuya uygun kaplara genleşme boşluğu bırakarak porsiyonlama yaparak dondurun.
Dondurulmuş domates çözüldüğünde yumuşamaya başlayacaktır. Bu yüzden salatada taze domates dokusu beklemek yerine çorbalarda, sos veya pişmiş yemeklerde kullanmak daha uygundur. Bu yöntemler buzlukta saklama içindir; oda sıcaklığında saklanabilen konserve oluşturmaz.
Biber Çiçek Olarak Dondurulur mu?
Tabi ki evet. Tatlı biberleri yıkayıp sap, çekirdek ve iç zarlarını temizleyin. Şerit veya halka şeklinde kesip kendinize göre porsiyonlayarak dondurabilirsiniz. Çiğ dondurma işlemi bu ürün için kabul edilen seçeneklerden biridir.
Pişmiş yemeklerde kullanılacak biberler ön haşlanarak da hazırlanabilir. NCHFP, yarım tatlı biber için 3 dakika; şerit veya halka için 2 dakika suyla ön haşlama bildirir. Ardından hızlı soğutma ve süzme yapılır.
Taze Fasulye Buzluğa Nasıl Konur?
Fasulyelerin taze olanları, kılçıksız veya kılçığı az olanları seçmeye çalışın. Güzelce yıkayıp uçlarını temizleyin ve yaklaşık 5–10 cm uzunluğunda kesin. Kaynar suda koyup 3 dakika boyunca ön haşlama yapın. Ardından hemen soğuk suya alıp tamamen soğutmaya başlayın. Fasulyeleri süzerek porsiyonlayın ve dondurun. Kap kullanıyorsanız yaklaşık 2 parmak kadar (1,3 cm) üst boşluk bırakın.
Fasulyeyi bu aşamada yemeğe hazır yumuşaklığa kadar pişirmek gerekmez. Ön haşlama sebzenin kalitesi koruma adımıdır. Daha sonra yemek hazırlanırken ayrı olarak pişirme ile tamamlanır.
Soğan Buzlukta Nasıl Saklanır?
Kuru soğanı doğrayarak çiğ şekilde dondurabilirsiniz. Bu yöntem için ön haşlama gerekmez. Sağlam olan soğanların kabuklarını soyun, kök ve bozuk kısımlarını ayırıp temizleyin ve doğramaya başlayın.
Tek yemeklik porsiyonlarla dondurucuya uygun poşetlere koyup fazla havayı çıkarmayı unutmayın. Parçaların ayrı kalmasını isterseniz önce temiz bir tepside tek kat hâlinde dondurun, sonra hızlıca paketleyebilirsiniz. Tarih olarak ne zaman yaptığınızı yazan yapışkan bir kağıtla yapıştırın −18 °C veya altında saklayın. NCHFP, bu şekilde dondurulmuş doğranmış soğanın en iyi kalite için birkaç ay içinde tüketilmesini önerir.
Bamya Buzlukta Nasıl Saklanır?
Körpe ve sağlam bamyaları seçip yıkayın. Saplarını, çekirdek yuvalarını açığa çıkarmadan dikkatlice temizleyin. Boyutlarına göre ayırıp kaynar suda ön haşlama yapın:
- Yaklaşık 10 cm ve daha küçük bamyalar: 3 dakika.
- Daha büyük bamyalar: 4 dakika.
Haşlama süresini, bamyalar eklendikten sonra su yeniden kaynayınca başlatın. Ardından hemen bol soğuk/buzlu suyla tamamen soğutun ve iyice süzün. Bütün bırakabilir veya soğuttuktan sonra dilimleyebilirsiniz. Kullanacağınız şekilde paketleyip dondurabilirsiniz.
Doğru Paketleme Nasıl Yapılır?
Gıdanın dondurucuya uygun bir poşet veya kaplar kullanılması önemlidir. Tek öğünlük tüketebileceğiniz miktarlara ayırıp poşette fazla havayı çıkarıp ağzını kapatın. Kaplarda, ürünün genleşmesine uygun boşluk bırakmayı unutmayın. Hazırladığınız poşetlere ne koyduğunuzu, hazırlandığı tarihi ve mümkünse porsiyon miktarını yazmanız size kolaylık sağlayacaktır.
Dondurucuyu bir anda çok miktarda donmamış ürünle doldurmaya çalışmayın. Yeni paketlerin çevresinde soğuk havanın dolaşabileceği boşluk bırakmalısınız. Donduktan sonra düzenli biçimde düzenleyebilirsiniz. Önce eski tarihli paketleri tüketmeye çalışın.
Pişmiş Domates Sosu Nasıl Soğutulmalı?
Öncelikle pişmiş domates sosunu büyük tencerede gece boyunca bekletmeyin. Hazırladığınız sosu küçük, sığ kaplara ayırmak veya soğuk su/buz banyosu kullanmak soğumayı hızlandırır. Pişmiş gıdaları en geç 2 saat içinde buzdolabına koyun. Soğuyan porsiyonları da dondurmaya başlayabilirsiniz.
Sebzeler Buzlukta Ne Kadar Dayanır?
Uygun şekilde hazırlanmış ve paketlenmiş pek çok sebze için −18 °C veya altında yaklaşık 8–12 ay, kalite açısından genel bir saklama aralığıdır. Bu bir son tüketim tarihi değildir ancak ürünün başlangıç kalitesi, ambalajı ve sıcaklık sürekliliği tüketimi etkileyen önemli durumlardır.
Çözdürürken Nelere Dikkat Edilmeli?
Dışardan eve geldiniz dondurucudan daha önce hazırladığınız sebzeyi çıkarıp yemek yapmak istediniz. İlk başta bir çözdürme gerekiyorsa tezgâh yerine buzdolabını tercih edin. Buzdolabında güvenli şekilde çözünen gıda yeniden dondurulabilir ancak doku ve lezzet kaybı olabilir. Oda sıcaklığında uzun süre beklemiş ürünü yeniden dondurmak güvenli bir çözüm olmayıp bozulma riski taşıdığını unutmamalıyız. Tek öğünlük paketler bu sorunu azaltmaya yardımcı olur.
Sonuç
İyi bir kışlık hazırlık, dondurucuyu doldurmak kadar aslında içindekileri ne zaman ve nasıl kullanacağınızı planlamaktan geçer. Paketlediğiniz ürünlerin üstüne tarih yapıştırıp ona göre tüketmek önemlidir. Sebzeye uygun hazırlama, hızlı soğutma, doğru paketleme ve kesintisiz soğuk saklama birlikte uygulanmalıdır. Böylece kış sofraları için pratik, porsiyonlanmış bir sebze stoğu oluşturabilirsiniz.
Kaynakça
- NCHFP. How Long Can I Store Frozen Foods.
- USDA FSIS. Freezing and Food Safety.
- NCHFP. Blanching Vegetables.
- NCHFP. Freezing Tomatoes.
- NCHFP. Freezing Bell or Sweet Peppers.
- NCHFP. Freezing Beans: Green, Snap, or Wax.
- NCHFP. Packaging and Labeling Foods.
- USDA FSIS. Leftovers and Food Safety.
- NCHFP. Freezing Onions.
- NCHFP. Freezing Okra.