Adet düzensizliği, tüylenme artışı, geçmeyen sivilceler veya kilo vermekte zorlanma… Bu belirtiler Polikistik Over Sendromu’nda görülebilir. Ancak her belirti PCOS anlamına gelmediği gibi bu durum herkeste aynı şekilde ortaya çıkmaz.
Uzun yıllardır Polikistik Over Sendromu (PCOS) olarak bilinen durumun adı, 2026 yılında Poliendokrin Metabolik Over Sendromu (PMOS) olarak değiştirildi. Çünkü eski isim, sendromun yalnızca yumurtalıklardaki kistlerden kaynaklandığı izlenimini veriyordu. Oysa PMOS; hormonları, yumurtlamayı, metabolik sağlığı, cildi ve psikolojik iyilik hâlini etkileyebilen kapsamlı bir durumdur. Ayrıca tanı için yumurtalıklarda gerçek anlamda kist bulunması gerekmez.
Bu yazıda toplumdaki bilinirliği nedeniyle PCOS ve yeni adı PMOS ifadelerini birlikte kullanacağız.
PMOS nedir?
PMOS’ta yumurtlama düzeni bozulabilir ve androjen adı verilen hormonların düzeyi veya etkisi artabilir. Bunun sonucunda adet düzensizliği, tüylenme, akne, saç dökülmesi ve gebelikle ilgili güçlükler görülebilir.
İnsülin direnci PMOS’lu kadınlarda sık görülür ancak herkeste bulunmaz. İnsülin direnci geliştiğinde vücut kan şekerini dengeleyebilmek için daha fazla insülin salgılayabilir. Yüksek insülin düzeyi bazı kadınlarda androjen üretimini artırarak belirtileri şiddetlendirebilir.
PMOS tanısı yalnızca ultrason görüntüsüne, vücut ağırlığına veya tek bir belirtiye göre konulmaz. Belirtiler kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından birlikte değerlendirilmelidir.
PMOS’ta nasıl beslenmeliyiz?
PMOS için herkese uygun tek bir diyet bulunmaz. Düşük karbonhidratlı veya başka bir özel beslenme modelinin bütün PMOS’lu kadınlar için üstün olduğu gösterilmemiştir. Amaç karbonhidratı tamamen kesmek değil, kişinin sürdürebileceği dengeli bir düzen oluşturmaktır.
Karbonhidratın türüne ve porsiyonuna dikkat edin
Beyaz ekmek, şekerli içecekler, hamur işleri ve şeker ilaveli ürünler yerine tam tahıllı ekmek, yulaf, bulgur, karabuğday ve kuru baklagiller gibi lif içeriği daha yüksek kaynaklar tercih edilebilir. Ancak sağlıklı besinler de miktardan bağımsız değildir. Porsiyonlar kişinin enerji ihtiyacına, fiziksel aktivitesine, kan bulgularına ve kullandığı ilaçlara göre belirlenmelidir.
Dengeli bir tabak oluşturun
Ana öğünlerde tabağın;
- Yarısını sebze ve salatanın,
- Dörtte birini yumurta, balık, tavuk, yoğurt veya kuru baklagil gibi bir protein kaynağının,
- Dörtte birini bulgur, tam tahıllı ekmek veya başka bir kaliteli karbonhidrat kaynağının
oluşturması uygulanabilir bir başlangıçtır. Zeytinyağı, ceviz, badem ve avokado gibi sağlıklı yağlar da porsiyonu kontrol edilerek beslenmeye eklenebilir.
Mucize besinlere yönelmeyin
Tarçın, zerdeçal, zencefil veya çeşitli takviyeler tek başına PMOS’u tedavi etmez. Özellikle bitkisel destekler kullanılan ilaçlarla etkileşime girebileceği için hekim ve diyetisyen değerlendirmesi olmadan kullanılmamalıdır.
Bilmek yetmez: Davranış değişikliği önemlidir
PMOS yönetiminde yalnızca ne yenmesi gerektiğini bilmek yeterli olmayabilir. Kalıcı sonuç için uygulanabilir alışkanlıklar geliştirilmelidir. “Artık tamamen sağlıklı besleneceğim” gibi geniş hedefler yerine;
- Haftada iki kez kuru baklagil tüketmek,
- Öğle yemeğine sebze eklemek,
- Akşam yemeğinden sonra 15 dakika yürümek,
- İşe giderken yanına uygun bir öğün almak
gibi küçük ve ölçülebilir hedefler belirlenebilir. Sağlıklı seçimi kolaylaştırmak için haftalık yemek planı hazırlamak, sebzeleri önceden yıkamak ve uygun alternatifleri görünür yerde bulundurmak faydalı olabilir. Bir öğünde planın dışına çıkılması ise bütün sürecin bozulduğu anlamına gelmez. Bir sonraki öğünde normal düzene dönmek yeterlidir.
İlerleme yalnızca tartıyla değerlendirilmemelidir. Adet düzeni, enerji düzeyi, uyku kalitesi, fiziksel güç, bel çevresi, kan bulguları ve beslenme alışkanlıklarının sürdürülebilirliği de takip edilmelidir.
PMOS’ta kilo vermek şart mı?
Hayır. PMOS yalnızca fazla kilosu bulunan kadınlarda görülmez ve herkesin hedefi kilo vermek değildir. Fazla vücut ağırlığı bulunan bazı kişilerde sürdürülebilir ağırlık kaybı metabolik göstergeleri ve adet düzenini destekleyebilir. Bununla birlikte sağlıklı beslenme ve düzenli hareket, tartıda değişiklik olmasa bile yarar sağlayabilir.
PMOS bir irade eksikliği değildir. En etkili yaklaşım; tıbbi takip, kişiye özel beslenme, düzenli hareket, yeterli uyku ve sürdürülebilir davranış değişikliklerinin birlikte uygulanmasıdır. Sizin için en uygun ve sürdürülebilir beslenme planını oluşturmak adına bir İzmir diyetisyen veya Bayraklı diyetisyen uzmanından profesyonel destek alabilirsiniz.
Kaynakça
- Monash University. Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome: New Name to Improve Diagnosis and Care. 2026.
- American Society for Reproductive Medicine. PCOS Is Now PMOS: Understanding the Name Change. 2026.
- Teede HJ, Tay CT, Laven JJE, et al. Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. Human Reproduction. 2023;38(9):1655–1679.
- Cowan S, Lim S, Alycia C, et al. Lifestyle management in polycystic ovary syndrome—beyond diet and physical activity. BMC Endocrine Disorders. 2023;23:14.